Türkiye'de BIM dönüşümü hızlanıyor. Kuruluşunuz buna hazır mı?

Türkiye’de BIM’in yaygınlaşması için yeni düzenlemeler yürürlüğe giriyor. 2025’te yapılan mevzuat değişikliği, belirli projelerde BIM uyumlu dijital süreçler için önemli bir adım oldu.

BIM hazırlık görüşmesi talep edin

BIM Nedir?

BIM, yalnızca bir teknoloji değil, inşaat projelerinin yönetiminde yeni bir yaklaşımdır. Başarılı bir geçiş için pilot projeler, eğitimler, kurum içi standartlar ve yasal uyumla desteklenen planlı bir dönüşüm gerekir. Bu nedenle BIM, dijital olgunluğu ve rekabet gücünü artıran stratejik bir yatırımdır ve inşaat sektörünün geleceğini şekillendiren önemli bir unsurdur.

Neden Şimdi?

Yeni yönetmelikle birlikte yapı projelerinin dijital hazırlanması ve teslim kuralları değişiyor. BIM tabanlı proje teslimi, proje türüne ve geçiş takvimine göre kademeli olarak zorunlu hale gelecek. Bu değişiklik; mimarlar, mühendisler, belediyeler ve diğer tüm ilgili paydaşları etkileyecek.

BIM dönüşümü sizi nasıl etkiliyor?

Mimarlık ofisleri: Yeni dijital proje teslim gerekliliklerine uyum.
Mühendislik firmaları: Proje verisinin sahaya ve yapım süreçlerine aktarılması.
Müteahhitler: Proje verisinin sahaya ve yapım süreçlerine aktarılması.
Yapı denetim firmaları: Dijital proje inceleme ve kontrol süreçleri.
Gayrimenkul geliştiricileri: Proje verisinin yaşam döngüsü boyunca yönetilmesi.

ARKANCE ile BIM Yol Haritanızı Oluşturun

Kuruluşunuzun mevcut iş yapış biçimini, hedeflerini ve proje profilini dikkate alarak aşağıdaki başlıklarda birlikte çalışabiliriz:

BIM olgunluk ve mevcut durum değerlendirmesi
Bilgi gereksinimleri (EIR) ve BIM Uygulama Planı (BEP) için çerçeve oluşturma
Pilot proje, disiplinler arası koordinasyon ve çakışma yönetimi
CDE ve bilgi yönetimi: Forma Data Management (formerly Autodesk Docs) ile kontrollü doküman ve veri akışı
Revit, Navisworks ve Autodesk Forma iş akışlarının proje hedeflerine göre değerlendirilmesi
Birlikte çalışabilirlik, standartlar, eğitim ve ekiplerin adaptasyonu

4 Adımda BIM Hazırlığı

Adım	Ne yapılır?
1. Mevcut durumu görün	Projelerinizi, ekip rollerini, kullandığınız araçları ve bilgi akışındaki aksayan noktaları birlikte gözden geçirin.
2. Hedef çalışma biçimini tanımlayın	EIR, BEP, standartlar, CDE yapısı ve sorumlulukları proje hedefleriyle eşleştirin.
3. Pilotla test edin	Kontrollü bir pilot proje ile iş akışlarını, koordinasyonu ve veri paylaşımını gerçek senaryoda deneyin.
4. Ölçekleyin	Öğrenimleri kurum standartlarına, eğitim planına ve yeni proje başlangıçlarına taşıyın.

BIM iş akışlarının etkili uygulanması için doğru araçlar ve teknolojiler büyük önem taşır. Revit, Navisworks ve Autodesk Forma; tasarım, koordinasyon, veri yönetimi ve iş birliğini destekler. IFC, BCF, NWD ve DWG gibi formatlar da farklı ekipler arasında sorunsuz veri paylaşımı sağlar.

BIM ve Mevzuatlar Hakkında Detaylı Bilgi

BIM (Yapı Bilgi Modellemesi) teknolojisi, inşaat sektörünün dijitalleşmesindeki en önemli unsurlardan biridir. Son yıllarda BIM uygulamaları, özellikle büyük ölçekli yatırımlarda, Türkiye'de ve dünyada giderek daha önemli hale gelmiştir. BIM yalnızca teknolojik bir yenilik değil, aynı zamanda inşaat projelerinin daha verimli, şeffaf ve sürdürülebilir şekilde hayata geçirilmesini sağlayan bir çalışma yaklaşımıdır. Bu makalenin amacı, BIM gerekliliklerinin yerine getirilmesine ilişkin temel unsurları, özellikle yerel düzenlemeler, iş süreçleri ve kullanılabilecek araçlar çerçevesinde ele almaktır.

"Building Information Modeling" (BIM) kavramı, sektör içerisinde giderek daha fazla "Building Information Management" (yine BIM) olarak da kullanılmaktadır. Bunun arkasında hem teknolojik hem de kavramsal nedenler bulunmaktadır. Bu dönüşüm yalnızca terminolojideki bir değişikliği değil, aynı zamanda inşaat sektörünün dijitalleşme ve işletim anlayışındaki daha derin bir dönüşümü de yansıtmaktadır.

BIM Artık Sadece Modelleme Değil

Bir yandan, ilk BIM sistemleri ağırlıklı olarak 3B modellemeye, yani bir yapının geometrisinin ve bileşenlerinin dijital olarak temsil edilmesine odaklanıyordu. Günümüzde ise odak noktası giderek daha fazla veri yönetimine kaymaktadır. Modeller içinde saklanan bilgilerin (malzemeler, maliyetler, bakım verileri, enerji performansı vb.) yapı yaşam döngüsü boyunca etkin şekilde yönetilmesi ve kullanılması ön plana çıkmaktadır.

Bu nedenle BIM, artık yalnızca bir tasarım ve modelleme aracı olarak değil; projelerin planlanması, tasarımı, yapımı, işletilmesi ve bakım süreçleri boyunca bilgi akışının yönetilmesini sağlayan kapsamlı bir yaklaşım olarak değerlendirilmektedir.

Yaşam Döngüsü Yaklaşımı

Öte yandan, “Yönetim” (Management) kavramı, BIM’in yalnızca tasarım ve inşaat aşamalarında kullanılan bir araç olmadığını; aynı zamanda işletme, bakım, renovasyon ve yıkım süreçlerinde de kritik bir rol oynadığını daha doğru şekilde ifade etmektedir. Bu yaşam döngüsü yaklaşımı, ISO 19650 standardında da açıkça vurgulanmaktadır.

Dijital İkizler ve Gerçek Zamanlı Veri Yönetimi

Fiziksel bir yapının gerçek zamanlı olarak güncellenen dijital kopyası olan dijital ikiz (Digital Twin) kavramı, yalnızca modelleme değil, aynı zamanda gerçek zamanlı bilgi yönetimini de gerektirir. Bu yaklaşım, BIM’in “Modelleme” anlayışından çok “Yönetim” anlayışına daha yakındır.

Teknoloji Entegrasyonu

Günümüzde BIM, Yapay Zeka (AI) ve Makine Öğrenimi ile otomatik tasarım süreçleri ve hata tespiti, Nesnelerin İnterneti (IoT) ile sensör verilerinin gerçek zamanlı işlenmesi ve analizi, veri güvenliği ve izlenebilirlik çözümleriyle bilgilerin güvenli şekilde saklanması ve süreçlerin takip edilebilir olması, Artırılmış Gerçeklik (AR) ve Sanal Gerçeklik (VR) teknolojileriyle ise etkileşimli görselleştirme ve karar destek süreçleri gibi farklı teknolojilerle entegre bir şekilde çalışmaktadır.

İş Birliği ve Ortak Veri Kullanımı

“Yönetim” (Management) yaklaşımı, birlikte çalışabilirlik ve veri paylaşımına odaklanır. Bu sayede farklı yazılımlar, disiplinler ve proje paydaşları aynı veri ortamında çalışabilir, bilgiye tutarlı şekilde erişebilir ve proje süreçlerini koordineli bir şekilde yönetebilir. Bu iş akışları ve sistemler, tüm proje ekibinin daha verimli ve şeffaf bir şekilde birlikte çalışmasına olanak tanır.

BIM, yalnızca teknolojik bir dönüşüm değil; süreçlerin, insanların ve bilginin entegre şekilde yönetilmesini sağlayan stratejik bir yaklaşımdır. Bu nedenle BIM, bir yazılım yatırımı olarak değil, uzun vadeli bir dijital dönüşüm yolculuğu olarak ele alınmalıdır.

Songül BİLGE

ARKANCE Türkiye

Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Dijital Yönetimine İlişkin Düzenlemeler Yayımlandı

Tarih	Kapsam
12. Kalkınma Planı (2024–2028)	Başta kamu alımları olmak üzere BIM, yaşam döngüsü analizi, dijital proje teslimi ve proje kontrolü gibi dijital tasarım ilkelerinin kademeli olarak yaygınlaştırılmasına yönelik stratejik çerçeve.
11 Mart 2025	Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği değişikliğiyle, Bakanlıkça belirlenecek projelerde yapı ruhsatı eki proje, resim, hesap ve raporların ilgili BIM standartlarına uygun şekilde sayısal hazırlanmasına yönelik çerçeve getirildi. Bina yaşam döngüsü analizine ilişkin uygulamalar için 1 Ocak 2027 tarihi öngörüldü.
5 Ağustos 2026	Bakanlığın duyurusunda mimarlık ve mühendislik projelerinin dijital hazırlanması ile elektronik ortamda teslimi ve yönetilmesine ilişkin iki yönetmeliğin yayımlandığı belirtiliyor.
1 Eylül 2027 / 1 Eylül 2028	Aynı duyuruda iki yönetmeliğin yürürlük tarihleri bu tarihler olarak belirtiliyor. Kuruluşlar proje portföyü ve ilgili idare bazında kapsamı ayrıca teyit etmelidir.

Mevzuat Notu

*Bu bölüm genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Proje kapsamı, ilgili idare ve yürürlükteki resmi metinler ayrıca kontrol edilmelidir.

Düzenlemelerdeki Önemli Bilgiler

Mimarlık ve Mühendislik Projeleri e-PYS ile Dijital Ortama Taşınacak

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan “Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Dijital Olarak Hazırlanması Hakkında Yönetmelik” ile “Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Elektronik Ortamda Teslimi ve Yönetilmesi Hakkında Yönetmelik” 5 Ağustos 2026 tarih ve 33331 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı.

Yönetmeliklerle yapı ruhsatı süreçlerinin dijital ortama taşınmasına yönelik önemli bir adım atıldı. Yapı ruhsatı eki mimarlık ve mühendislik projelerinin elektronik ortamda standart bir yapıda hazırlanması, teslim edilmesi, incelenmesi, onaylanması ve saklanmasına ilişkin usul ve esaslar belirlendi. Düzenlemeler, mevcut ruhsat süreçlerinde karşılaşılan uygulama farklılıklarının giderilmesi, kâğıt tabanlı işlemlerin azaltılması ve proje süreçlerinin daha hızlı, izlenebilir ve standart bir yapıya kavuşturulması amacıyla hazırlandı.

Yönetmeliklerle projelerin dijital ortamda 2 boyutlu ve 3 boyutlu model ile BIM (Yapı Bilgi Modellemesi) tabanlı olarak hazırlanmasına ilişkin teknik esaslar da belirlendi. Projeler, Bakanlık tarafından belirlenen usul ve esaslar doğrultusunda dijital ortamda hazırlanacak ve elektronik olarak yönetilebilecek.

Proje İnceleme ve Onay İşlemleri Elektronik Ortamda Yapılacak

Bakanlık tarafından geliştirilecek Elektronik Proje Yönetim Sistemi (e-PYS) üzerinden proje teslimi, incelenmesi, onayı ve veri yönetimi süreçleri dijital ortamda yürütülecek. e-PYS ile süreçlerin hızlandırılması, şeffaflığın artırılması, hata oranlarının azaltılması ve kurumlar arası veri entegrasyonunun güçlendirilmesi amaçlanıyor.

Düzenlemelerle manuel iş yükünün azaltılması, format uyumsuzluklarından kaynaklanan sorunların giderilmesi ve tekrar eden kontrol süreçlerinin en aza indirilmesi hedefleniyor. Böylece zaman ve maliyet tasarrufu sağlanırken proje verilerinin güvenli, sürdürülebilir ve etkin şekilde yönetilmesine katkı sunulacak. Hayata geçirilecek sistemle proje müellifliği, denetim ve ruhsat işlemlerinde ülke genelinde uygulama birliğinin sağlanması, işlem sürelerinin kısaltılması ve inşaat ekosisteminde dijitalleşmenin artırılması hedefleniyor.

“Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Dijital Olarak Hazırlanması Hakkında Yönetmelik“ 1 Eylül 2027’de,
“Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Elektronik Ortamda Teslimi ve Yönetilmesi Hakkında Yönetmelik” ise 1 Eylül 2028’de yürürlüğe girecek.

Öne Çıkan Diğer Unsurlar

Kâğıt tabanlı işlemleri azaltarak zaman ve maliyet tasarrufu sağlamak.
Projelerin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı bünyesindeki merkezi e-PYS platformu üzerinden ortak bir formatta yürütülmesi.
Ruhsat süreçlerindeki uygulama farklılıklarını ve tekrar eden kontrolleri ortadan kaldırmak.
İlerleyen aşamalarda uluslararası standartlara uyum ve BIM (Yapı Bilgi Modellemesi) tabanlı proje/model teslim süreçlerine altyapı oluşturmak.

Süreç Nasıl İşleyecek?

Yetkili Müellifler: Projeleri sisteme yalnızca yetkili proje müellifleri yükleyebilecek ve yüklenen verilerin doğruluğundan sorumlu olacak.
İnceleme ve Onay: İlgili idareler ile yapı denetim kuruluşları projeleri dijital ortamda inceleyip eksiklikleri gerekçeleriyle sisteme bildirecek.
Veri Güvenliği: Proje verileri güvenli, şeffaf ve izlenebilir bir veri havuzunda saklanacak.

Kaynaklar

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği değişikliği — 11 Mart 2025: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/03/20250311-1.htm

Bakanlık duyurusu — Mimarlık ve Mühendislik Projeleri e-PYS ile Dijital Ortama Taşınacak: https://meslekihizmetler.csb.gov.tr/haberler/mimarlik-ve-muhendislik-projeleri-e-pys-ile-dijital-ortama-tasinacak-306279

Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Dijital Olarak Hazırlanması Hakkında Yönetmelik: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/08/20260805-2.htm

Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Elektronik Ortamda Teslimi ve Yönetilmesi Hakkında Yönetmelik: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/08/20260805-3.htm

BIM İş Akışları

BIM tabanlı iş akışları, bir inşaat projesinin tasarım, yapım ve işletme dahil olmak üzere tüm yaşam döngüsünü kapsayacak şekilde yapılandırılmıştır. Bu yaklaşım, proje verilerinin sistematik olarak yönetilmesini, disiplinler arası iş birliğinin güçlendirilmesini ve proje performansının artırılmasını sağlar.

BIM iş akışları sayesinde tüm paydaşlar aynı ve güncel bilgiye erişebilir; böylece karar alma süreçleri hızlanır, hata ve tekrar çalışmalar azalır, proje süreçleri daha verimli ve şeffaf hale gelir. Ayrıca yapı yaşam döngüsü boyunca oluşturulan veriler, işletme ve bakım aşamalarında da değer yaratmaya devam eder.

BIM yaklaşımıyla proje yönetiminin en önemli aşamaları aşağıdaki gibidir:

Bilgi Gereksinimlerinin Tanımlanması (EIR)

Projenin başlangıcında, farklı paydaşlardan hangi bilgilerin talep edileceği, bu bilgilerin hangi formatta ve hangi zamanlarda paylaşılacağı belirlenir. Bu sayede beklentiler açık bir şekilde tanımlanır ve paydaşlar arasında ortak bir anlayış oluşturulur.

BIM Uygulama Planının (BEP) Hazırlanması

BEP, proje süresince BIM tabanlı iş birliğinin nasıl yürütüleceğini ayrıntılı olarak açıklayan dokümandır. Sorumluluklar, kullanılacak yazılımlar, veri yönetimi kuralları ve proje takvimi bu plan kapsamında tanımlanır.

Dijital Modelin Oluşturulması

Tasarım aşamasında projenin dijital modeli oluşturulur. Bu model yalnızca geometrik bilgileri değil, aynı zamanda malzeme özelliklerini, teknik verileri ve diğer ilgili proje bilgilerini de içerir.

Koordinasyon ve Çakışma Analizleri

Farklı disiplinlere ait modellerin koordinasyonu sayesinde olası çakışmalar önceden tespit edilip giderilebilir. Böylece inşaat sürecinde ortaya çıkabilecek hata ve yeniden çalışma maliyetleri azaltılır.

Zaman ve Maliyet Planlaması (4D ve 5D BIM)

Modele entegre edilen zaman (4D) ve maliyet (5D) verileri, proje takviminin ve bütçesinin daha doğru planlanmasına, izlenmesine ve yönetilmesine olanak sağlar.

Ortak Veri Ortamının (CDE) Kullanımı

Ortak Veri Ortamı (CDE), tüm proje paydaşlarının aynı verilere gerçek zamanlı ve kontrollü şekilde erişmesini sağlar. Bu yaklaşım şeffaflığı artırır ve bilgi kaybı riskini azaltır.

Kalite Kontrol ve Doğrulama

Modelin sürekli olarak izlenmesi ve doğrulanması, proje gereksinimlerine, standartlara ve yürürlükteki düzenlemelere uygunluğun sağlanmasına yardımcı olur.

Dokümantasyon ve Dijital Teslim

Proje sonunda dijital model ve ilgili dokümantasyon işletmeciye teslim edilir. Bu sayede sonraki bakım, işletme ve geliştirme faaliyetleri daha verimli şekilde yürütülebilir.

İşletme ve Bakım (7D BIM)

BIM modeli, yapının kullanım süresince de değer üretmeye devam eder. İşletme süreçlerinin yönetilmesini, bakım planlarının oluşturulmasını ve enerji verimliliği analizlerinin gerçekleştirilmesini destekler.

Bizimle İletişime Geçin

BIM Hazırlık Görüşmesi Talep Edin

BIM dönüşümünüzü planlı, ölçülebilir ve kuruluşunuza uygun şekilde başlatın.

Bu görüşmede:

Kuruluşunuzun mevcut BIM seviyesini
Mevzuatın sizi nasıl etkileyebileceğini
Hangi süreçlerin değişmesi gerektiğini
Hangi yazılım ve hizmetlere ihtiyaç duyabileceğinizi

birlikte değerlendirelim.

Yıldız (*) ile işaretlenmiş alanlar zorunludur.